Çocuklarda ses bozukluğu nedir?
Ses bozukluğu; sesin kalitesinde, yüksekliğinde, perdesinde veya dayanıklılığında çocuğun yaşına ve cinsiyetine göre beklenenden farklılık olmasıdır. Kısık, pürüzlü, nefesli, çatallı ya da zorlanmış bir ses; konuşurken çabuk yorulma veya gün sonunda sesin kaybolması ses bozukluğunun işaretleri olabilir.
Çocuklarda ses bozukluklarının en sık nedeni, sesin uzun süre ve yoğun biçimde zorlanarak kullanılmasıdır. Sık bağırma, yüksek sesle konuşma, gürültülü ortamlarda sesini duyurmaya çalışma ya da karakter seslerini taklit etme gibi alışkanlıklar ses tellerinde ses teli nodülü gibi değişikliklere yol açabilir. Alerji, reflü, sık üst solunum yolu enfeksiyonları ve yetersiz sıvı alımı da sesi olumsuz etkileyebilir.
Neden önce KBB değerlendirmesi gerekir?
Ses kısıklığının nedenini belirlemek için ses tellerinin bir kulak burun boğaz (KBB) uzmanı tarafından görüntülenmesi gerekir. Nodül, polip, kist gibi yapısal değişiklikler ya da daha nadir görülen başka nedenler ancak bu muayeneyle ayırt edilebilir. Bu nedenle ses terapisi, KBB değerlendirmesi sonrasında ve hekim bulgularıyla uyumlu şekilde planlanır. KBB muayenesi henüz yapılmadıysa ilk görüşmede yönlendirme yapılır.
Ses terapisinde neler çalışılır?
Ses terapisi, çocuğun sesini zorlamadan, daha verimli ve sağlıklı kullanmayı öğrenmesini hedefler. Çocuklarda çalışmalar yaşa uygun oyunlar ve etkinliklerle sürdürülür:
- Ses hijyeni: sesi koruyan ve zorlayan davranışları tanıma
- Bağırma ve yüksek sesle konuşma yerine alternatif yollar geliştirme
- Nefes desteği ve ses üretimi arasındaki uyum
- Rahat, zahmetsiz ve rezonanslı ses üretimi
- Yeni ses alışkanlıklarının okulda ve oyunda kullanılması
Ailenin ve okulun rolü
Ses alışkanlıklarının değişmesi, çocuğun günlük ortamının da desteklemesine bağlıdır. Evde başka bir odadan seslenmek yerine yanına gidip konuşmak, televizyon ve müzik sesini azaltmak, gün boyu yeterli su içmesini sağlamak ve çocuğu bağırmadan dikkat çekmenin yollarını bulmaya teşvik etmek önemlidir. Gerektiğinde öğretmen ve antrenörlerle paylaşılabilecek öneriler de hazırlanır.
