İşitme kaybı dil gelişimini nasıl etkiler?
Çocuklar dili, çevrelerinde konuşulanları duyarak öğrenir. İşitme kaybı olan bir çocuk konuşma seslerine yeterli ve düzenli erişemediğinde kelime öğrenme, konuşulanı anlama, sesleri ayırt etme ve anlaşılır konuşma becerileri etkilenebilir. Etkilenmenin derecesi; işitme kaybının türüne ve derecesine, ne zaman fark edildiğine, cihazlandırmanın zamanlamasına ve çocuğun aldığı dil desteğine göre değişir.
Türkiye’de yenidoğan işitme taraması sayesinde pek çok işitme kaybı ilk aylarda tespit edilmektedir. Erken tanı, erken cihazlandırma ve erken başlanan dil desteği bir araya geldiğinde, işitme kaybı olan pek çok çocuk yaşıtlarına yakın dil ve konuşma becerileri geliştirebilir.
İşitme cihazı ve koklear implant sonrası terapi
İşitme cihazı veya koklear implant, çocuğun konuşma seslerine erişmesini sağlar; ancak beynin bu sesleri anlamlandırmayı öğrenmesi zaman ve düzenli çalışma gerektirir. Özellikle koklear implant sonrasında terapi, çocuğun sesleri fark etmesinden başlayarak ayırt etme, tanıma ve anlama basamaklarıyla ilerler. Bu süreçte cihazın gün boyu kullanılması ve düzenli odyoloji takibi terapi başarısının temel koşullarındandır.
Terapide neler çalışılır?
Çalışmalar dinleme yoluyla dil gelişimini destekleyen işitsel-sözel ilkeler doğrultusunda, çocuğun yaşına ve işitme düzeyine göre planlanır:
- Sesleri fark etme, ayırt etme ve tanıma gibi dinleme becerileri
- Kelime dağarcığı ve konuşulanı anlama
- Cümle kurma ve dil bilgisi becerileri
- Konuşma seslerinin üretimi ve anlaşılabilirlik
- Gürültülü ortamlarda dinleme ve okul döneminde akademik dil
Ailenin rolü
Çocuğun dil gelişimi için en değerli ortam evdir. Aileye; cihazın gün boyu ve doğru şekilde kullanılmasını sağlama, çocuğa yakın mesafeden ve net konuşma, evdeki arka plan gürültüsünü azaltma ve günlük rutinleri zengin bir dil ortamına dönüştürme konusunda uygulamalı rehberlik verilir. Cihazın çalışıp çalışmadığını günlük olarak kontrol etmek ve odyoloji randevularını aksatmamak da sürecin önemli parçalarıdır.
